"LINE MAN Wongnai" ประกาศจุดยืนไม่เห็นด้วยกับร่าง กขค. ชี้การบังคับ "ตรึงราคาล่วงหน้า" ไม่เหมาะสมกับฟู้ดเดลิเวอรี่ที่มีต้นทุนผันผวน พร้อมตั้งข้อสังเกตการจับมัดรวมตลาดส่งอาหารและเรียกรถว่าขัดต่อข้อเท็จจริง สอดคล้องกับมุมมองนักวิชาการที่กังวลเรื่องกระบวนการรับฟังความคิดเห็น ยอมรับกติกาใหม่สร้างความกังวลให้นักลงทุนต่างชาติ จนบริษัทอาจต้องพิจารณาเลื่อนแผนระดมทุน IPO ออกไปก่อน
ท่ามกลางสมรภูมิ food delivery และ ride hailing ที่แข่งขันกันอย่างดุเดือด แพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับแนวหน้าของไทยอย่าง LINE MAN Wongnai กำลังเผชิญกับความท้าทายครั้งสำคัญที่ไม่ได้มาจากคู่แข่งทางธุรกิจ
แต่มาจากทิศทางการกำกับดูแลของภาครัฐ เมื่อคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) เตรียมคลอดร่างประกาศควบคุมโครงสร้างราคาและบริการ ซึ่งกลายเป็นประเด็นที่สร้างแรงกระเพื่อมไปทั้งอีโคซิสเต็ม
ซีอีโอประกาศจุดยืน ไม่เห็นด้วยรัฐคุมราคา-มัดรวมธุรกิจ
ยอด ชินสุภัคกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร และผู้ร่วมก่อตั้ง LINE MAN Wongnai ออกมาสะท้อนมุมมองต่อร่างประกาศดังกล่าว โดยเน้นย้ำจุดยืนชัดเจนว่า “ไม่เห็นด้วยกับการควบคุมราคาและขอตรึงราคาล่วงหน้า” รวมถึง “ไม่เห็นด้วยกับการนำธุรกิจฟู้ดเดลิเวอรี่และบริการเรียกรถมารวมอยู่ภายใต้เกณฑ์เดียวกัน”
แม้บริษัทไม่ได้ต่อต้านการกำกับดูแล เพราะเป็นเรื่องปกติที่สตาร์ทอัพเมื่อเติบโตถึงจุดหนึ่งต้องยอมรับกติกาของสังคม แต่กติกาเหล่านั้นต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานความเข้าใจในโมเดลธุรกิจ และรักษาสมดุลระหว่างการคุ้มครองผู้บริโภคกับการสนับสนุนนวัตกรรม ทว่าร่างประกาศฉบับนี้กลับเต็มไปด้วยข้อสังเกตที่อาจส่งผลเสียมากกว่าผลดี
จับมัดรวมเดลิเวอรี่-เรียกรถ นิยามตลาดที่คลาดเคลื่อน
โดยประเด็นแรกที่ยอดไม่เห็นด้วย คือการควบรวมนิยามตลาด “food delivery” และ “ride-hailing” เข้าด้วยกันเพื่อประเมินอำนาจเหนือตลาด ซึ่งในความเป็นจริงธุรกิจทั้งสองมีโมเดลการดำเนินงาน ผู้เล่น และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (stakeholders) ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ยอดกล่าวว่า หากเจาะลึกลงไปฝั่งเดลิเวอรี่มีหัวใจสำคัญคือร้านอาหาร ขณะที่ฝั่งเรียกรถคือคนขับรถยนต์ 4 ล้อ แม้จะมีผู้เล่น 2 รายใหญ่ที่ทำทั้งสองตลาด แต่ก็ยังมีผู้เล่นอีกกว่า 5 รายที่ทำเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนั้นการนำตัวเลขของสองอุตสาหกรรมมาคำนวณรวมกัน จึงทำให้เกิดความสับสนว่าแท้จริงแล้วภาครัฐต้องการควบคุมตลาดใดหรือใครกันแน่
“ปัจจุบัน LINE MAN มีส่วนแบ่งตลาดในกลุ่มฟู้ดเดลิเวอรี่ราว 47% ซึ่งเราเปิดเผยและสื่อสารกับตลาดทุนมาตลอด แต่ในตลาดเรียกรถ (ride hailing) เราอาจเป็นเพียงผู้เล่นอันดับ 3 ที่มีส่วนแบ่งตลาดไม่มาก คำถามคือ กขค. นำตัวเลขส่วนแบ่งตลาดมาจากไหนในการพิจารณา เพราะที่ผ่านมาไม่เคยมีการเรียกขอข้อมูลอย่างเป็นทางการจากแพลตฟอร์มเลย” ยอดกล่าว
ขอตรึงราคาล่วงหน้า ขัดธรรมชาติธุรกิจเดลิเวอรี่
นอกเหนือจากประเด็นการประเมินตลาดแล้ว สิ่งที่น่ากังวลอย่างยิ่งคือความพยายามในการนำหลักการ “การควบคุมราคาล่วงหน้า” มาใช้ โดยกำหนดให้แพลตฟอร์มต้องขออนุญาตก่อน 180 วันหากต้องการปรับโครงสร้างราคา
ซึ่งยอดชี้ว่า หลักการนี้อาจเหมาะสมกับสินค้าโภคภัณฑ์อย่างไข่ไก่หรือน้ำมันที่ควบคุมได้ง่าย แต่นำมาใช้กับแพลตฟอร์มเทคโนโลยีไม่ได้เด็ดขาด สาเหตุเป็นเพราะธุรกิจแพลตฟอร์มมีความผันผวนสูง เปลี่ยนแปลงรายวันตามต้นทุนและดีมานด์ซัพพลาย ไม่ว่าจะเป็นสภาพอากาศ ฝนตก แดดออก ราคาน้ำมัน ไปจนถึงสภาพเศรษฐกิจมวลรวม
ดังนั้นการตั้งกฎให้ต้องรออนุมัติ 180 วันล่วงหน้า เป็นเรื่องที่ไม่สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงทางธุรกิจ และการดึงโครงสร้างราคาให้ตรึงอยู่กับที่ (freeze) โดยอิงจากดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐในแต่ละยุค ยิ่งสร้างความไม่แน่นอนสูงในการบริหารงาน
เขากล่าวอีกว่า ธรรมชาติของธุรกิจนี้ยังขับเคลื่อนแบบ multi-sided platform ที่ต้องบาลานซ์ทั้งผู้ใช้งาน ร้านค้า และไรเดอร์ โดยยอดได้ยกคำกล่าวของนักวิชาการเศรษฐศาสตร์มาเปรียบเทียบว่า "การควบคุมราคาแพลตฟอร์มก็เหมือนลูกโป่งใส่น้ำ เมื่อเราไปกดหรือบีบราคาฝั่งหนึ่ง ผลกระทบก็จะไปโป่งออกอีกฝั่งหนึ่งอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ไม่สามารถควบคุมราคาแบบตรงไปตรงมาได้ง่ายขนาดนั้น” ยอดกล่าว
และระบุเพิ่มเติมว่า เพราะเมื่อมองถึงผลกระทบเชิงโครงสร้าง หากมีการบังคับตรึงราคาในขณะที่แพลตฟอร์มต้องแบกรับต้นทุนในบางพื้นที่ ผลลัพธ์ที่ตามมาคือแพลตฟอร์มอาจไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้อง "ถอนตัว" ออกจากตลาดนั้นๆ
เมื่อผู้เล่นถอนตัว การแข่งขันจะลดลง และอาจนำไปสู่การผูกขาดโดยผู้เล่นเพียงรายเดียวในพื้นที่นั้น ซึ่งผลเสียจะตกอยู่กับร้านอาหารที่จะมียอดขายลดลง ไรเดอร์ไม่มีคนเรียกงาน และผู้บริโภคไม่มีตัวเลือก กลายเป็นการทำลายการแข่งขันเสียเอง
นักวิชาการชี้เป้า ใช้อำนาจเกินขอบเขตหรือไม่?
ในขณะเดียวกันเมื่อมองในมุมมองเชิงวิชาการ ดร.พีรพัฒ โชคสุวัฒนสกุล นักวิชาการด้านนิติศาสตร์และเศรษฐศาสตร์ ได้เผยแพร่ข้อสังเกตทางวิชาการไปในทิศทางเดียวกัน โดยตั้งคำถามถึงกระบวนการออกประกาศนี้ว่า ขาดการรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเหมาะสม
ดร.พีรพัฒยังได้ตั้งข้อสังเกตถึงความเป็นอิสระของหน่วยงานกำกับดูแล รวมถึงตั้งคำถามว่าการดำเนินการของ กขค. ในครั้งนี้ เป็นการใช้อำนาจเกินขอบเขต หรือมีจุดประสงค์อื่นแอบแฝงหรือไม่
ซึ่งประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาโดยนักวิชาการนี้ สะท้อนให้เห็นถึงหลักการของร่างกฎหมายที่อาจยังไม่รัดกุมและสร้างความเคลือบแคลงใจให้หลายฝ่าย
สะเทือนแผน IPO ฉุดความเชื่อมั่นนักลงทุน
มากไปกว่านั้นผลกระทบที่น่ากังวลต่อการเติบโตของบริษัทคือ นโยบายที่ไม่ชัดเจนและไม่เป็นมิตรต่อธุรกิจ กำลังส่งผลกระทบโดยตรงต่อแผนการระดมทุนและการเสนอขายหุ้น IPO ของ LINE MAN Wongnai ซึ่งเป็นเป้าหมายสำคัญ
นั่นเป็นเพราะการเข้ามาแทรกแซงโครงสร้างราคา ทำให้ตัวเลขอัตราการทำกำไรในอนาคตกลายเป็นสิ่งที่คาดเดาไม่ได้ นักลงทุนต่างชาติและตลาดทุนย่อมเกิดข้อกังวลอย่างหนักต่อสภาพแวดล้อมทางกฎหมายในประเทศไทย ซึ่งอาจส่งผลให้บริษัทต้องพิจารณา "เลื่อน" แผนการทำ IPO ออกไป
“หากเราเป็นนักลงทุนต่างชาติ แล้วมองเข้ามาเห็นสภาพแวดล้อมที่ถูกควบคุมล่วงหน้าเช่นนี้ คำถามคือเขาจะเลือกลงทุนในไทยทำไม ในเมื่อสามารถนำเม็ดเงินไปลงทุนในประเทศอื่นที่เอื้อต่อการแข่งขันมากกว่า กฎระเบียบที่เข้มงวดเกินไปโดยขาดความเข้าใจ ท้ายที่สุดจะทำลายนวัตกรรมและบรรยากาศการลงทุนของประเทศ”
ส่วนประเด็นข่าวการเปลี่ยนมือผู้ถือหุ้นของแพลตฟอร์มคู่แข่งอย่าง Robinhood นั้น ยอดระบุว่าไม่ได้มีความกังวลแต่อย่างใด เนื่องจากเคยแข่งขันกันมาแล้วและเข้าใจยุทธวิธีของคู่แข่งดี โดยปัจจุบันส่วนแบ่งตลาดของคู่แข่งรายดังกล่าวน่าจะอยู่ที่ไม่ถึง 1%
แม้ตลาดจะมีการเคลื่อนไหวของคู่แข่งรายอื่นร่วมด้วย ทว่าการออกมาส่งสัญญาณของ LINE MAN Wongnai ในครั้งนี้ จึงไม่ใช่เพียงการเรียกร้องเพื่อบริษัทเดียว แต่เป็นการสะท้อนภาพใหญ่ของอุตสาหกรรมว่า การใช้เครื่องมือทางกฎหมายที่ไม่สอดคล้องกับพลวัตของโลกเศรษฐกิจดิจิทัล อาจกำลังทำลายโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยี และตัดโอกาสการเติบโตของประเทศในระยะยาว
ภาพ : LINE MAN
ออกแบบภาพปก : จริยา คลธา
เรื่องราวอื่นๆ ที่น่าสนใจ : Reels ครองเวลาบนโซเชียล! แถมผู้บริโภคช้อปปิ้งหลายช่องทาง Meta จับเทรนด์ส่ง 2 เครื่องมือใหม่ช่วยธุรกิจไทย เชื่อมยอดขายออนไลน์และหน้าร้าน-ใช้ AI สร้างวิดีโอ
ไม่พลาดบทความและเรื่องราวน่าสนใจอื่นๆ ติดตามเราได้ที่เฟซบุ๊ก Forbes Thailand Magazine
