commentaries / INSIGHTS

ผลตอบแทนทางสังคม เรื่องน่าสนใจสู่องค์กรยั่งยืน

องค์กรชั้นนำมุ่งค้นหาแนวทางการเติบโตอย่างยั่งยืนที่มีความเหมาะสมกับตัวเองผ่านการทำกิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมต่างๆ และวางแนวทางการดำเนินงานของธุรกิจให้สอดคล้องตามกรอบแนวทางความยั่งยืนที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล ไม่ว่าจะเป็น DJSI, ISO 26000 หรือการรายงาน เช่น GRI ก็ดี

แต่ปัญหาขององค์กรและผู้บริหารก็คือ สิ่งต่างๆ ที่ลงทุนทำไปนั้น สามารถสร้างคุณค่าต่อสังคมได้อย่างแท้จริงหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อเรามาคิดว่าผลตอบแทนจากการลงทุนที่เรียกว่า “ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (Social Return on Investment: SROI)” นั้น เป็นเท่าไร

การประเมินผลตอบแทนทางสังคมเป็นการนำผลลัพธ์ด้านสังคม (Social Impact) ในแง่มุมต่างๆ ซึ่งเป็นผลกระทบจากการดำเนินกิจกรรมหรือโครงการที่ได้จากการลงทุน มาคำนวณหามูลค่าที่เป็นตัวเงินแล้วเปรียบเทียบกับมูลค่าทางการเงินของเงินทุนที่กิจการหรือองค์กรลงทุนในการดำเนินกิจกรรมหรือโครงการ เพื่อดูผลกระทบว่ากิจการสร้างผลลัพธ์ต่อสังคมคิดเป็นมูลค่าเท่าไรต่อเงินที่ลงทุนไป 1 บาท ตัวอย่างเช่น สัดส่วน 1:5 หมายความว่า การลงทุนในโครงการทุกๆ 1 บาทจะสร้างมูลค่าให้กับสังคม 5 บาท

การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนจึงเป็นเครื่องมือที่นิยมในการประเมินค่า เพื่อวางแผนโครงการในอนาคตหรือทบทวนโครงการในอดีต SROI มีจุดเด่นคือการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระหว่างการวิเคราะห์ที่มีความเกี่ยวข้องกันในหลายขั้นตอน เช่น การตัดสินใจเลือกผลลัพธ์ (Outcomes) การสร้างแผนที่ผลลัพธ์ (Outcome Mapping) การเลือกมูลค่าตัวแทนทางด้านการเงิน (Financial Proxies) และสัดส่วนความเป็นเจ้าของผลงาน (Attribution Proportion)

การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือในการวิเคราะห์มากขึ้น ทั้งนี้การเข้าใจในเรื่องของการเปลี่ยนแปลงและการตีมูลค่าจากสิ่งที่เกิดขึ้นไม่มีการอ้างผลประโยชน์เกินความเป็นจริง มีความโปร่งใส ก็จะเพิ่มความน่าเชื่อถือ และความถูกต้องของผลการวิเคราะห์มากขึ้นด้วย

SROI คือตัวแทนมูลค่าทางการเงิน เนื่องจากเงินเป็นหน่วยวัดที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางในการแสดงมูลค่า ขณะที่การทำแผนธุรกิจควรมีข้อมูลมากกว่าการประมาณทางการเงิน ซึ่ง SROI มีมากกว่านั้น 

การวิเคราะห์ SROI นั้นมีหลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการวิเคราะห์เพื่อพัฒนาวิธีการดำเนินการของทั้งองค์กร การดำเนินงานที่เฉพาะเจาะจง การดำเนินการของภาพใหญ่ภายนอกองค์กร 

การดำเนินการวิเคราะห์ SROI เกี่ยวข้องกับ 6 ขั้นตอน ได้แก่ 

  1. การกำหนดขอบเขตและการระบุผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลักของโครงการ สิ่งสำคัญคือการกำหนดขอบเขตให้ได้อย่างชัดเจน 

  2. การรวบรวมผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง ที่จะใช้คำนวณผลกระทบที่เกิดขึ้นหรือทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง ซึ่งจะแสดงให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างเงินลงทุน ผลิตผลของโครงการ และผลลัพธ์ของโครงการที่เกิดขึ้น 

  3. การตรวจสอบผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นและประมาณการเป็นมูลค่า ในขั้นตอนนี้เกี่ยวข้องกับการจัดหาเอกสารเพื่อแสดงให้เห็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น 

  4. การสร้างผลกระทบ การรวบรวมเอกสารที่เกี่ยวข้องกับผลลัพธ์ และการแปลงเป็นมูลค่าทางการเงินกับผลลัพธ์นั้น ที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นหรือเกิดจากปัจจัยอื่นๆ จะถูกตัดออกจากการพิจารณา

  5. การคำนวณผลตอบแทนทางสังคม ขั้นตอนนี้เกี่ยวข้องโดยรวมผลลัพธ์ทั้งที่เป็นด้านบวก ด้านลบ และเปรียบเทียบผลที่เกิดขึ้นกับการลงทุน รวมทั้งวัดความอ่อนไหวของผลลัพธ์ที่ได้

  6. การรายงานการใช้ และการนำไปใช้ เรื่องนี้มักถูกละเลยขั้นตอนสุดท้ายที่สำคัญนี้เกี่ยวข้องกับการนำเสนอผลการศึกษาที่จัดทำกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและการตอบสนอง กระบวนการนำผลลัพธ์ และการตรวจสอบรายงาน

ในปัจจุบันการทำกิจกรรมต่างๆ ของธุรกิจส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสิ่งแวดล้อม แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนั้น เป็นสิ่งไกลตัวไม่สามารถจับต้องให้เป็นรูปตัวเงินได้ ซึ่งโดยส่วนใหญ่เราจะให้ความสำคัญกับตัวเงินที่สามารถจับต้องได้และมีมูลค่าทางการตลาดจนอาจละเลยที่จะให้ความสำคัญกับมูลค่าที่จับต้องไม่ได้

การใช้ SROI จึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะแนะนำทางเลือกให้ผู้บริหารที่ต้องเผชิญกับการตัดสินใจในการจัดสรรทรัพยากร ทั้งระยะเวลาและเงินลงทุนขององค์กร สำหรับการสร้างคุณค่าให้กับสังคมตามเป้าหมายได้เป็นอย่างดี และยังทำให้ตอบตัวเอง ตอบคนอื่น และบอกให้ทุกคนรู้ได้ว่า “เราได้ทำดี ตอบแทนสังคมไปแล้วอย่างเห็นผลที่จับต้องได้ วัดได้ และน่าเชื่อถือ” และจะสามารถประยุกต์เพื่อเป็นกรอบในการดำเนินธุรกิจและการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับสังคม สิ่งแวดล้อมได้

เหมือนที่ Adam Richards, Senior Researcher of Social Value UK ได้พูดไว้เมื่อคราวมาร่วมสัมมนาที่ประเทศไทยเมื่อต้นปีนี้ว่า “การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน หรือ SROI ไม่ได้เป็นเครื่องมือหรือเทคนิค แต่เป็นกรอบแนวคิดหลักการในการตัดสินใจ และพัฒนาไปสู่แนวทางการปฏิบัติที่ดีขึ้น SROI ช่วยทำให้การเกิดผลกระทบทางบวกมีมูลค่าสูงสุดและมีประสิทธิภาพ ทำให้เห็นผลกระทบทางลบที่เกิดขึ้นหรืออาจจะเกิดขึ้น

โดยหลักการ SROI สามารถทำได้ผ่านกลไก 3Ms ซึ่งได้แก่ การวัดผล (Measure) การบริหารจัดการ (Manage) และการขยายผลลัพธ์ (Maximize)” 

ปิดท้ายด้วยผลการศึกษาข้อมูลของ Harvard Business School ถึงความสามารถในการทำกำไรของเหล่าองค์กรธุรกิจที่มีแนวทางการดำเนินงานแบบยั่งยืน (Eccles, R.G., loannou, I., Serafeim, G., The Impact of Corporate Sustainability on Organizational Processes and Performance. Harvard Business School Working Paper (2-035). July 29, 2013.) ด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลผลการดำเนินงานในช่วง 10 ปี พบว่า “High-sustainability Companies” จะมีผลตอบแทนสูงกว่า “Low-sustainability Companies” โดยเมื่อเปรียบเทียบกันต่อ 1 เหรียญสหรัฐฯ ในช่วงระยะเวลา 7 ปีจะมีความสามารถในการทำกำไรที่ต่างกัน 22.6 : 15.4 เหรียญ

นอกจากนั้นเมื่อพิจารณาตามลักษณะของธุรกิจ พบว่ากลุ่มธุรกิจสินค้าอุตสาหกรรมและสินค้าโภคภัณฑ์จะให้ความสำคัญกับการดำเนินการและการรายงานเกี่ยวกับกิจกรรมด้านความยั่งยืนมากกว่ากลุ่มธุรกิจที่ใช้เทคโนโลยีและมีต้นทุนด้านพลังงานสูงกว่า

 


ไวฑูรย์ โภคาชัยพัฒน์
กรรมการผู้จัดการ
ทริส คอร์ปอเรชั่น

 


คลิกอ่าน บทความทางด้านธุรกิจได้ที่ Forbes Thailand Magazine ฉบับเดือนสิงหาคม 2561


Admin System Web
Administrator

Update : 11 ตุลาคม 2561

View : 415




vdo

Forbes Thailand Forum 2018: The Next Tycoons

Update : 27 กรกฎาคม 2561

View : 1,692

Most Popular
1

Airbus A340-500 หายนะหลายหมื่นล้าน

Update : 27 มีนาคม 2558

view : 237,281

2

เพราะเป็น ‘เจนวาย’ จึงเจ็บปวด กลุ่มคนที่

Update : 11 พฤษภาคม 2560

view : 70,762

3

ราคาทองคำไตรมาส 4 โอกาสลงมากกว่าขึ้น

Update : 19 พฤศจิกายน 2557

view : 39,544


similar Content


Other Category

Editorial & Contributor
พิชญ ช้างศร
Editor in Chief
ชญานิจฉ์ ดาศรี
Managing Editor
พรพรรณ ปัญญาภิรมย์
Corporate Editor
เอกรัตน์ สาธุธรรม
Business Editor
กัมปนาท กาญจนาคาร
Web Editor
พัฐรัศมิ์ ว่องไชยกุล
Online Business Writer
นพพร วงศ์อนันต์
Former Editor in Chief
สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์
Former Lifestyle Editor
ปุณยวีร์ จันทรขจร
ผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท ซุปเปอร์เทรดเดอร์ จำกัด
กระทรวง จารุศิระ
ผู้ก่อตั้งและประธานกรรมการ ซุปเปอร์เทรดเดอร์ โฮลดิ้ง
จิรายุส ทรัพย์ศรีโสภา
ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท Coins.co.th
รุ่งโรจน์ ตันเจริญ
Chief Executive Officer - Rabbit Digital Group